Dwór - Wioska (pow. lipnowski)

Moderator: zbyszekg9

Awatar użytkownika
zbyszekg9
Posty: 1482
Rejestracja: pn paź 28, 2013 3:32 pm

Dwór - Wioska (pow. lipnowski)

Postautor: zbyszekg9 » śr gru 16, 2015 11:03 am

Wioska - wieś położona tuż za klasztorem w Skępem. Dwór w Wiosce to "centrum dowodzenia" dobrami skępskimi przez Zielińskich. Dwór został wzniesiony na początku XIX wieku, później był dwukrotnie przebudowywany. Po raz pierwszy przez Gustawa Zielińskiego, który powiększył budynek m.in. o oficynę, która zachowała się do dziś. Mieściła się w niej kuchnia i jadalnia. Drugiej rozbudowy dokonał wnuk Gustawa - Stanisław Zieliński, kiedy to dobudował południowe skrzydło. Ono również istnieje do dziś – mieści się w nim przedszkole).
W czasie II wojny światowej dwór nie został zniszczony. Po wojnie majątek przejął PGR. We dworze urządzono biura, mieszkania dla pracowników, świetlicę oraz magazyn. Budynek dworku rozebrano później, kiedy stan techniczny pozostawał wiele do życzenia, a brak było funduszy na bieżące remonty budynku. Na fundamentach pobudowano budynek mieszkalny.
We wschodniej części parku zachowały się zabudowania o nieznanym mi wcześniejszym przeznaczeniu.
Pomiędzy jeziorem a dworkiem, na wzgórzu, Gustaw Zieliński zbudował bibliotekę nazywaną „pałacykiem”. Składała się ona z wieży o trzech kondygnacjach oraz budynku. To właśnie tu poeta gromadził swój księgozbiór, a także pracował. Po przekazaniu księgozbioru do TNP, budynek został przez rodzinę nieco zaniedbany. Część niższa parterowa niszczała najbardziej i w 1935 roku została rozebrana. Cegłę kupił jeden z mieszkańców Skępego, który wybudował z niej dom mieszkalny stojący obecnie w Skępem przy ulicy Klasztornej. Wieżę pozostawiono, umieszczając w niej biuro majątku, a po wojnie pełniła rolę wieży ciśnień. W latach 70. ona również została rozebrana, a w tym miejscu rosną teraz drzewa i dzikie krzewy.
Nie masz wymaganych uprawnień, aby zobaczyć pliki załączone do tego posta.
Awatar użytkownika
konwalia
Posty: 100
Rejestracja: śr kwie 03, 2013 9:15 pm

Re: Dwór - Wioska (pow. lipnowski)

Postautor: konwalia » śr gru 16, 2015 12:11 pm

Wizerunek dworu Zielińskich prezentowany jest obecnie na skępskim rynku.
ps Gustaw Zieliński osiadł tu po powrocie z Syberii w 1842 r.
Nie masz wymaganych uprawnień, aby zobaczyć pliki załączone do tego posta.
Nie martw się o jutro, nigdy nie wiesz, co cię spotka dziś.
Awatar użytkownika
zbyszekg9
Posty: 1482
Rejestracja: pn paź 28, 2013 3:32 pm

Re: Dwór - Wioska (pow. lipnowski)

Postautor: zbyszekg9 » śr gru 16, 2015 12:20 pm

Dziękuję konwalio za to uzupełnienie. Dla ciekawych podpisy na tablicy ze skępskiego rynku w zbliżeniu.
Nie masz wymaganych uprawnień, aby zobaczyć pliki załączone do tego posta.
Awatar użytkownika
Dziadek Jacek
Posty: 86
Rejestracja: ndz lut 02, 2014 10:50 pm

Re: Dwór - Wioska (pow. lipnowski)

Postautor: Dziadek Jacek » czw gru 17, 2015 8:56 pm

Dołożę trochę swojego. Przed Zielińskimi Wioska już istniała. W średniowieczu, a tak właściwie na przełomie z nowożytnością założył ją ówczesny dziedzic. Był nim Mikołaj Kościelecki i prawdopodobnie, (jak doczytałem się w jakimś wcześniejszym opracowaniu historii Skępego), idąc za przykładem możnych z Włoch, przeniósł swą siedzibę z miasteczka (w tamtych czasach pewnie w lato nie do mieszkania), do Wioski skępskiej gdzie pobudował nad brzegiem jeziora wieżę mieszkalną otoczoną fosą. Może decyzja została podjęta po którymś pożarze lub po pomorze - epidemii nawiedzającej kilka razy miasteczko. Przeprowadzka nastąpiła zapewne długo przed zbudowaniem klasztoru w Wymyślinie, to jest przed 1498 rokiem, gdyż sprowadzeni do Skępego zakonnicy, przed zbudowaniem klasztoru przez jakiś czas mieszkali w zabudowaniach folwarcznych istniejącej już Wioski. (S.M.B.S.)
L. Kajzer i A. Horonziak, autorzy „Budownictwo Obronne Ziemi Dobrzyńskiej – wstęp do badań”, w księgach bobrownickich pod datą 20 sierpnia 1736r (Castr. Bobrovn. rel. 14, f. 384 v-388 v.), w inwentarzu majętności skępskiej, odnaleźli zapis opisujący budynki: „dwór, idąc do dwora fosa od jeziora ciągnąca się, która w koło dwór obchodzi, przez którą fosę most z dylów. Wchodząc do dwora sień, do której drzwi proste, na dwóch zawiasach żelaznych z klamką żelazną i antabą. W tejże sieni okien dwa, stare, złe w drewno, w każdym oknie kwater dwa, kominy dwa murowane. Do pierwszego pokoju... /w nawiasie następuje streszczenie autorów następującej treści:/ (i dalej opisano drugi pokój z piecem wielkim farfurowym na gałkach toczonych, mały pokoik, sionkę, pokój z piecem zielonym, apteczkę, narożny pokój (może alkierz ?) oraz stołową izbę, także z farfurowym piecem)... dwór wszystek cały zły... ściany... z zamków powystępowały, dach stary, zły, gontami pobity... Idąc ze dwora mostek z dylów przez fosę (to już drugi mostek, /przyp. aut.”BOZD”/)” do skarbu, który skarbiec murowany pod dachówką reperacyi potrzebuje (pod którym znajdowały się 2 sklepione izby przyziemia) . Dalej autorzy podsumowują: „z przytoczonego opisu wynika, iż był to dwór barokowy, chyba wzniesiony w konstrukcji zrębowej, zapewne po „potopie szwedzkim” i, że „w jego bryle nie było już żadnych urządzeń obronnych, zaś o bezpieczeństwie mieszkańców, a także o walorze ideowym siedziby, informowało tylko pomieszczenie rezydencji na kopcu otoczonym fosą. ...Ponieważ relikty nasypu odciętego fosą nie zachowały się, trudno wnioskować, czy był to pierwszy dwór wzniesiony w tym miejscu, czy kolejny posadowiony na miejscu starszego”. (BOZD str.100)
Znalazłem „opis z lustracji” (wcześniejszej) przeprowadzonej w XVI wieku, do której dotrwał drewniany budynek - dwór warowny, otoczony fosą w Wiosce skępskiej. Oto treść informacji: „Przypuszcza się, że zbudowano go pod koniec XVI wieku skąd pochodzi najstarszy opis w inwentarzu dóbr sporządzony w 1571r. Mówi się tam o istnieniu domu urzędniczego i wieży mieszkalnej.” („Sanktuarium M.B. Skępskiej” Piotr Śliwiński str. 53 powołuje się na Chomętowski Wł.(Ed.), Materiały do dziejów rolnictwa w Polsce w XVI i XVII w. Dobra Skępe, Biblioteka Ordynacji Krasińskich, seria II t.2, s 106.)
Korci mnie strasznie by uznać te dwa opisy jako przedstawiające ten sam obiekt
O wieży mieszkalnej na wyspie, o której mówi lustracja z 1571 badacze nie wiedzieli, gdyż ta informacja jest tylko w niepozornej książeczce Piotra Śliwińskiego „Sanktuarium M.B. Skępskiej” i jak on podaje, znalazł ją w „Materiałach do dziejów rolnictwa w Polsce w XVI i XVII” w Chomętowskiego Wł.(Ed.).

Na lidarowym skanie w Geoportalu widoczne są dwa wzgórka otoczone zagłębieniami w podmokłej części parku, między dzisiejszym pałacem (tym co po nim pozostało) a jeziorem. Nie dowiedziałem się jeszcze w którym miejscu stała biblioteka zwana Belwederkiem ale myślę, że chyba nie na tych bagnistych łąkach z bardzo widocznym obniżeniem terenu.

Na dokładkę dołączę jeszcze jeden zapis w lustracji z 1571, prawdopodobnie dalszy fragment tego wcześniejszego ale już w innym źródle: „W inwentarzu dóbr Skępe (w Ziemi Dobrzyńskiej) gdzie znajduje się jezioro, wymienione są: „łodzia jedna u jeziora i czołn jeden (Budownictwo drzewne i wyroby z drzewa w dawnej Polsce. T. 1 - Gloger Zygmunt str. 196). Prawie sto lat po odkryciu Ameryki a w Skępem jeszcze „u jeziora” przy dworze czółno – dłubanka z topolowego pnia. Gdyby nie ta „łodzia jedna u jeziora” można by pomyśleć, że czas tam się zatrzymał w głębokim średniowieczu. Warto by było odnaleźć całą treść tego inwentarza.
Awatar użytkownika
konwalia
Posty: 100
Rejestracja: śr kwie 03, 2013 9:15 pm

Re: Dwór - Wioska (pow. lipnowski)

Postautor: konwalia » czw gru 17, 2015 9:15 pm

Biblioteka zwana Belwederem Skępskim albo "pałacykiem", jak podaje R. Tężycki (Notatki Płockie 26/1981r), znajowała się pomiędzy jeziorem a dworem, na wzgórzu.
Nie martw się o jutro, nigdy nie wiesz, co cię spotka dziś.
Awatar użytkownika
Dziadek Jacek
Posty: 86
Rejestracja: ndz lut 02, 2014 10:50 pm

Re: Dwór - Wioska (pow. lipnowski)

Postautor: Dziadek Jacek » pt gru 18, 2015 7:48 pm

[quote] konwalia » czw gru 17, 2015 9:15 pm
Biblioteka zwana Belwederem Skępskim albo "pałacykiem", jak podaje R. Tężycki (Notatki Płockie 26/1981r), znajowała się pomiędzy jeziorem a dworem, na wzgórzu.[/quote]

Ja wiem, ale nie ma po niej śladu. Chciałem wykluczyć, że ślady dwóch kopców otoczonych zagłębieniami na podmokłej łące na zachód od dworu to nie ślady biblioteki i wieży.
Poniżej link mapy na której jest widać te znalezione przeze mnie pagórki.
http://mapy.geoportal.gov.pl/imap/?loca ... ID=2268130
Belwederek, widziałem na zdjęciach i szkicach (chyba) Gustawa Zielińskiego był dość wydłużonym budynkiem a kopczyki są bardziej kwadratowe więc może to jednak pozostałość po wieży i dworze z opisu w lustracjach. Nawet ten "most z dylów do dwora" by miał fosę pod sobą a i drugi mostek do "skarbca", który był parterem - pozostałością po murowanej wieży mieszkalnej
Awatar użytkownika
zbyszekg9
Posty: 1482
Rejestracja: pn paź 28, 2013 3:32 pm

Re: Dwór - Wioska (pow. lipnowski)

Postautor: zbyszekg9 » ndz gru 20, 2015 3:52 pm

Dziadek Jacek pisze:Poniżej link mapy na której jest widać te znalezione przeze mnie pagórki.
Analizując opisy tego miejsca i uwzględniając to, co zobaczyłem w terenie, moim zdaniem to jest właśnie to miejsce (fragment wzgórza widać na zdjęciu nr 059 mojego pierwszego postu). A sam budynek wyglądał tak:
140244.jpg
Tu jeszcze zdjęcie dworu z 1965 roku.
140324.jpg
Źródło zdjęć: R. Tężycki, Ślady poety Gustawa Zielińskiego w Skępem, "Notatki Płockie" 4/109, 1981, str. 52-53.
Nie masz wymaganych uprawnień, aby zobaczyć pliki załączone do tego posta.
Awatar użytkownika
Dziadek Jacek
Posty: 86
Rejestracja: ndz lut 02, 2014 10:50 pm

Re: Dwór - Wioska (pow. lipnowski)

Postautor: Dziadek Jacek » ndz gru 20, 2015 9:44 pm

Analizując opisy tego miejsca i uwzględniając to, co zobaczyłem w terenie, moim zdaniem to jest właśnie to miejsce (fragment wzgórza widać na zdjęciu nr 059 mojego pierwszego postu)
Zdjęcie Belwederu i dworu znam, dwór nawet pamiętam w całości a w któreś wakacje widziałem moment jego destrukcji. Zawsze zaczyna się od "rozpoczęcia" remontu dachu, który nie zakończony na zimę kończy się zawaleniem nie najsilniejszych, drewnianych przecież stropów. Na następne wakacje wszystko już leżało w gruzach.
Biblioteki ani też pozostawionej na później wieży nie pamiętam a ze zdjęć przecież widać, że stanowią jedną bryłę. Czemu więc ślady po niej mają wygląd dwóch odrębnych kopców z zagłębionym wokół nich gruntem jakby fosą (pasujące mi do opisu z przytaczanej przeze mnie lustracji) ?.
Awatar użytkownika
skowron1980
Posty: 208
Rejestracja: ndz cze 26, 2011 12:11 pm

Re: Dwór - Wioska (pow. lipnowski)

Postautor: skowron1980 » pn gru 21, 2015 9:59 am

Dziadek Jacek pisze:Chciałem wykluczyć, że ślady dwóch kopców otoczonych zagłębieniami na podmokłej łące na zachód od dworu to nie ślady biblioteki i wieży.
A skąd założenie, że biblioteka nie mogła zostać wzniesiona na miejscu wcześniejszej siedziby? Według mnie byłoby to nawet całkiem logiczne. Na jednym z tych kopców stała mieszkalna wieża, którą w momencie wzniesienia na drugim kopcu barokowego dworu zmieniono (przebudowano, przekształcono) na skarbiec. Wprawdzie w pierwszej poł. XVIII cały obiekt był w złym stanie, ale skarbiec jako murowany mógł jeszcze stać długie lata. Gotów jestem zaryzykować hipotezę, że bibliotekę nie tylko wzniesiono w miejscu dawnej wieży obronnej/skarbca, ale być może nawet przy wykorzystaniu jakichś jego reliktów – przynajmniej owych sklepionych piwnic. To by też tłumaczyło – jak to wynika ze zdjęcia - kwadratowy rzut budynku nieistniejącej biblioteki.
Awatar użytkownika
Dziadek Jacek
Posty: 86
Rejestracja: ndz lut 02, 2014 10:50 pm

Re: Dwór - Wioska (pow. lipnowski)

Postautor: Dziadek Jacek » pn gru 21, 2015 10:28 pm

A skąd założenie, że biblioteka nie mogła zostać wzniesiona na miejscu wcześniejszej siedziby? Według mnie byłoby to nawet całkiem logiczne.
Wcale tego nie zakładałem. Nawet doszukując się tych opisów nie znanych Kajzerowi i Horonziakowi z "BOZD"próbuje lansować, że tak jest . Oni zrezygnowali z szukania śladów, bo jak stwierdzili lustracja opisywała budynki barokowe a szukali czegoś średniowiecznego. Te 71 lat, które minęły od średniowiecza do daty ze znalezionej lustracji wskazują, że moment budowania to jednak średniowiecze. Potwierdza tą tezę jeszcze fakt, że w historii klasztoru jest wspomniane, że dziedziczka ( chroma córka Kościeleckich) jeżdżąc do miasteczka z nowej siedziby we Wiosce, jeździła obok krzyża i kamienia upamiętniającego miejsce pochówku krzyżaków z potyczki w 1462 roku (zwycięska bitwa z trzystu osobowym oddziałem krzyżackich „kiryśników” mylnie umiejscowiona nad dzisiejszym J.Mielne). Na tym miejscu zbudowano drewnianą kaplicę, do której przywieziono figurkę MB Skępskiej a później pobudowano klasztor. Wszystko to działo się jeszcze pod koniec średniowiecza. Przy drugiej (kajzerowskiej) lustracji, do której dotrwało "sklepione przyziemie" (parter nie piwnice) wieży, tak jak piszesz piętro/(a) rozebrano gdyż mogły być w konstrukcji ryglowej, (podobnie jak wieża mieszkalna w Ciechocinie) i nie wytrzymały tak długo jak sam dwór o konstrukcji zrębowej. Opisane barokowe, "farfurowe piece" zapewne postawiono już w nowożytności więc ich obecność wcale nie przesądza o wieku i stylu budynku.
najstarszy opis pochodzi z inwentarza dóbr sporządzony w 1571r. Mówi się tam o istnieniu domu urzędniczego i wieży mieszkalnej.
L. Kajzer i A. Horonziak, autorzy „Budownictwo Obronne Ziemi Dobrzyńskiej – wstęp do badań”, w księgach bobrownickich pod datą 20 sierpnia 1736r (Castr. Bobrovn. rel. 14, f. 384 v-388 v.), w inwentarzu majętności skępskiej, odnaleźli zapis opisujący budynki:
Korci mnie strasznie by uznać te dwa opisy jako przedstawiające ten sam obiekt
Nie znalezienie innych śladów lokalizacji wieży i dworu chyba skłania by je umiejscowić na widocznych wzgórkach, które są pozostałością po bibliotece Zielińskich.
/Irytuje mnie jednak ta odrębność dwóch wzgórków, mimo, że biblioteka i wieża Zielińskich były jednym budynkiem./
Awatar użytkownika
skowron1980
Posty: 208
Rejestracja: ndz cze 26, 2011 12:11 pm

Re: Dwór - Wioska (pow. lipnowski)

Postautor: skowron1980 » wt gru 22, 2015 10:20 am

Dziadek Jacek pisze:/Irytuje mnie jednak ta odrębność dwóch wzgórków, mimo, że biblioteka i wieża Zielińskich były jednym budynkiem./
Trzeba chyba po prostu przyjąć, że biblioteka z wieżą stanęła na jednym z dwóch istniejących wcześniej kopców. W sumie jest to dodatkowy argument przemawiający z ich wcześniejszym powstaniem. Ciekawe byłoby tu wyjaśnienie genezy bliźniaczych kopców. Nie jestem znawcą budownictwa średniowiecznego i być może się mylę ale to raczej wyjątkowy przypadek, że kopce są dwa (na jednym wieża, a co na drugim? dom urzędniczy?). No chyba że faktycznie jeden z nich powstał już w czasach nowożytnych. Interesujące pole do działania dla archeologów.
Dziadek Jacek pisze:"sklepione przyziemie" (parter nie piwnice) wieży
Racja - mój błąd. Tym bardziej należałoby przyjrzeć się parterowi budynku biblioteki. W tym kontekście małe i nieregularne otwory okienne parteru (w zestawieniu z zupełnie innymi oknami piętra) mogą zastanawiać.
Awatar użytkownika
Dziadek Jacek
Posty: 86
Rejestracja: ndz lut 02, 2014 10:50 pm

Re: Dwór - Wioska (pow. lipnowski)

Postautor: Dziadek Jacek » wt gru 22, 2015 7:49 pm

Nie jestem znawcą budownictwa średniowiecznego i być może się mylę ale to raczej wyjątkowy przypadek, że kopce są dwa (na jednym wieża, a co na drugim? dom urzędniczy?)
Ja też, ale domyślam się, że po nadaniu praw miejskich dla Skępego w 1445 roku niewielka wieś na przesmyku dwu jezior (więc ciasna), zaludniła się i ciężko było już w niej mieszkać. Ponoć Kościeleccy przykładem włoskiej mody (tam już było "odrodzenie"), założyli Wioskę i pobudowali wieżę mieszkalną na kopcu, otoczoną fosą. Ciasno jednak było mieszkać w niewielkiej wieży, porównywalnej do "lamusa" włocławskich biskupów w Szpetalu lub jeszcze bardziej do wieży mieszkalnej w Ciechocinie. (Tam piętro a może i wyżej jak i dobudówka, ale i również zabudowania dodatkowe były rozbudowane w konstrukcji ryglowej.) Myślę, że Kościelecki pobudował dwór nie rozbudowując wieży i posadowił go na odrębnym kopcu i by nie naruszać walorów obronnych pierwszego budynku.
W 1571 w czasie I lustracji obydwa budynki istnieją i są chyba jeszcze w dobrej kondycji ale dwór jest już nazwany "domem urzędniczym". Wynika z tego, że żaden dziedzic już tam nie mieszkał. Nie mam czasu teraz doszukiwać się dalszych losów rodziny Kościeleckich ale jak kojarzę Chyba majątek przeszedł w inne ręce i po najeździe Szwedów klasztor odbudowywał już inny dziedzic nadając mu barokowy wygląd.
Interesujące pole do działania dla archeologów.
Jeśli kopce są aż tak widoczne to czemu autorzy Bud. Obr. Z.Dobrzyńskiej podpierając się jeszcze jedną archeolog ich nie znaleźli będąc na wizji lokalnej przed napisaniem książki?
Awatar użytkownika
mihcio
Posty: 28
Rejestracja: wt mar 03, 2015 4:18 pm

Re: Dwór - Wioska (pow. lipnowski)

Postautor: mihcio » pt lut 10, 2017 11:15 pm

Tu na zdjęciach Dwór Zielińskich który podczas okupacji słuzył jako Powiatowa szkoła NSDAP.
Nie masz wymaganych uprawnień, aby zobaczyć pliki załączone do tego posta.

Wróć do „Dwory”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość