Drodzy użytkownicy. Docierają do nas zgłoszenia o trudnościach w logowaniu do forum. Dotyczy to niektórych użytkowników, a może być spowodowane awarią z którą jakiś czas temu mieliśmy do czynienia.
Jeśli nie możesz zalogować się na swoje konto, prosimy o informację na adres: logowanie@tradytor.pl - niezbędne może być zresetowanie hasła, w którym pomożemy. Pozdrawiamy.

Włodawa

Awatar użytkownika
trobal
Posty: 1199
Rejestracja: pt mar 13, 2009 9:32 am
Lokalizacja: Puławy
Kontakt:

Włodawa

Postautor: trobal » sob maja 02, 2009 2:08 pm

Włodawa - miasto trzech kultur.
I to nie jest tylko slogan. Już w XIII w. żyli tu obok siebie Rusini (szczególarze mówią: Białorusini i Ukraińcy - tak jakby świadomość narodowa była w tym okresie czymś powszechnym), Polacy i Żydzi. Podjeżdżając do Włodawy od strony Dorohuska można zauważyć wystające ponad zabudowę miejską wieże kościoła i cerkwi oraz potężny dach synagogi. Na zdjęciu tego nie oddam. Musiałaby to być panorama no i trzeba by pewnie zaznaczyć synagogę na zdjęciu. Dach ma charakterystyczny - łamany polski, kryty blachą. Miasto w centrum mam zachowaną starą zabudowę. Kamienice wręcz wołają o remont i to pewnie nie tylko fasad. Te blisko rynku sprawiają wrażenie, że kiedyś już odnawiane były. Jest tu "klimat" - coś czego szukam po wejściu w zabudowania co pozwoli mi jednoznacznie odróżnić miasto od innych. Jeżeli szukałbym podobieństwa to chyba Warka byłaby blisko. Nie potrafię jednak wytłumaczyć na czym opieram te odczucia i na czym polega to podobieństwo. Pozostawię pojęcie "ducha miasta" w ezoterycznej części otaczającego nas świata.

Po raz pierwszy przybyłem do Włodawy od zachodu i zacząłem zwiedzania kompleksu synagogalnego. Ponieważ muzeum można zwiedzać do 15 nie byłem we wnętrzach. Wg informacji na stronie Muzeum Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego zwiedzanie jest możliwe do godz. 15, a fotografowanie płatne. Przyjechałem za późno. Nie da się kupić raz użytego czasu. Dlatego na zdjęciach są jedynie budynki widziane z zewnątrz. Na tyłach kompleksu używanego przez Muzeum Pojezierza zagospodarowano ścianę, przy parkingu (chyba parkingu, samochodów nie było i raczej trwają tu prace remontowe). Ściana zakryta jest reprodukcjami starych pocztówek i zdjęć z Włodawy. No i to chyba wcale nie jest ściana tylko płot ale szczelnie zakryty.
wlodawa101.jpg
wlodawa101.jpg (178.89 KiB) Przejrzano 324 razy
wlodawa102.jpg
wlodawa102.jpg (167.03 KiB) Przejrzano 324 razy
Żydzi do Włodawy zaczęli intensywnie przybywać po nadaniu jej praw miejskich, czyli na początku XVI w. Wtedy też miasto znalazło się na granicy. W pobliżu przebiegała granica między ziemią chełmską a województwem brzeskolitewskim. Nie dość, że była to granica wewnętrzna między państwami złączonymi unią to i granice miały inny charakter, niż obecnie - były bardziej umowne niż strzeżone. Kwitł handel, miasto się rozwijało. W okresie reformacji istniał tu silny ośrodek kalwiński. W tym też czasie wojska Chmielnickiego spustoszyły miasto mordując wielu Żydów. Rozwoju jednak to nie zatrzymało. Pierwsza synagoga - jeszcze drewniana - powstała w 1684 r. Prawdopodonie w tym samym miejscu powstała stojąca do dziś murowana. Jej powstanie to już rok 1764, a w kosztach budowy partycypowali Czartoryscy. Pozostałe części kompleksu to budynki z XIX w. Główny budynek zaś był rozbudowywany też w XIX w. Wtedy powstały: druga kondygnacja nad przedsionkiem oraz dwa narożne alkierze. Choć wewnętrzne rozwiązania synagogi są dość typowe to właśnie elewacja frontowa jest szczególna - przypomina pałace. Po bokach i na drugiej kondygnacji umieszczono babińce.
Warto może napisać czym jest babiniec. Przecież w pierwszym odruchu można uznać jego istnienie za wyraz dyskryminacji płciowej. Tradycja (nie tylko żydowska) przeznacza obu płciom odmienne role. Główną rolę kobiety (wg tej tradycji) grają w domu. Aktywne życie religijne przeszkadza w zajmowaniu się domem i wychowaniem małych dzieci. Z tego powodu kobiety uczestniczą w obrządkach osobno i bez bezpośredniego dostępu do głównej sali modlitw. Na sali głównej przebywają wyłącznie mężczyźni. I nie zawsze jest tam spokojnie. Co ciekawe, w przeciwieństwie do islamu nie słyszałem by powoływano się na rozpraszanie mężczyzn podczas modłów by wyjaśnić ten podział.
Także określanie synagogi mianem świątyni jest błędem. To jest dom modlitwy. Świątynia była tylko jedna i w niej służyli kapłani z rodu Lewiego. Rabinat i synagogi to rozwiązania powstałe dla podtrzymania wspólnoty przebywającej w diasporze. Instytucje te powstały już w okresie niewoli babilońskiej. Rabin jest szczególnie religijnym Żydem, który bierze na siebie obowiązek podtrzymywania wspólnoty wyznawców i prowadzenie nabożeństw. Może nim być i lewita ale nadal nie jest to kapłan.
Pewne skostnienie w tradycji doprowadziło do powstania wśród Żydów ruchu odnowy religijnej nazywanego Haskalą. Haskala użyła dla synagogi określenia Tempel, czyli właśnie świątynia. Ruch ten rozwijał się szczególnie w Niemczech. Inną formą reformowania stał się chasydym powstały na wschodzie. Chasydzi skupiali się wokół swoich nauczycieli nazywanych cadykami. Często zakładali własne skromne domy modlitw. Funkcjonowali często wewnątrz Gminy Wyznaniowej z wybieralnym rabinem.
We Włodawie istniał pierwszy dwór chasydzki na terenach obecnej Rzeczypospolitej. Stąd chasydyzm rozszedł się na Lubelszczyznę i Podlasie.
Wracajac do budynku wielkiej synagogi. Uległ on częściowo spaleniu spowodowanemu przez wycofującą się armię rosyjską podczas I wojny światowej. Zamożne społeczeństwo żydowskie Włodawy już w 1920 r. usunęło zniszczenia, a nawet częściowo zmodernizowało synagogę. Dla porównania: uszkodzona podobnie nieistniejąca już synagoga w Puławach ze zniszczeń wycofujących się kozaków podniosła się dopiero po 1930 roku. Metoda spalonej ziemi stosowana przez wycofującą się armię rosyjską przyniosła w sumie większe jeszcze zniszczenia niż wcześniejszy potop szwedzki. Mimo tego po zniszczeniach kozackich miasta się podnosiły. Wsie zaś nie zawsze.

Obrazek
wlodawa103.jpg
wlodawa103.jpg (190.69 KiB) Przejrzano 324 razy
wlodawa104.jpg
wlodawa104.jpg (175.69 KiB) Przejrzano 324 razy
wlodawa105.jpg
wlodawa105.jpg (203.68 KiB) Przejrzano 324 razy
wlodawa106.jpg
wlodawa106.jpg (228.48 KiB) Przejrzano 324 razy
We wnętrzu synagogi włodawskiej zachował się oryginalny wystrój, nie kompletny gdyż budynek od 1939 roku używany był jako magazyn. Gdy w latach sześćdziesiątych podjęto decyzję o remoncie budynku i przekazaniu go na potrzeby powstającego muzeum, wewnątrz nie było już wyposażenia świątyni.

Częścią kompleksu synagogalnego jest dom pokahalny, czyli dawna szkoła religijna i miejsce zamieszkania nauczyciela.
wlodawa107.jpg
wlodawa107.jpg (194.22 KiB) Przejrzano 324 razy
wlodawa108.jpg
wlodawa108.jpg (239.47 KiB) Przejrzano 324 razy
wlodawa109.jpg
wlodawa109.jpg (159.48 KiB) Przejrzano 324 razy
I mała synagoga.
wlodawa110.jpg
wlodawa110.jpg (162.25 KiB) Przejrzano 324 razy
wlodawa111.jpg
wlodawa111.jpg (184.41 KiB) Przejrzano 324 razy
Oba te budynki powstały w XIX w. Starsza od nich budowla stoi na rynku i również jest związana ze społecznością żydowską Włodawy. Chodzi o "kwadrat" czy też "czworobok". Budynek powstał w ramach regulacji miasta zapoczątkowanej przez Jerzego Fleminga w 1766, a dokończonej przez Czartoryskich. Wcześniej w tym miejscu znajdował się ratusz otoczony drewnianymi kramami i jatkami. Do 1773 zastąpiono je budowlą murowaną o tym samym przeznaczeniu. Po środku pozostawiono plac, a od wschodu i zachodu bramy wjazdowe do wnętrza. Z czasem w niektórych częściach pojawiły się dodatkowe kondygnacje mieszkalne.
wlodawa112.jpg
wlodawa112.jpg (179.5 KiB) Przejrzano 324 razy
wlodawa113.jpg
wlodawa113.jpg (239.14 KiB) Przejrzano 324 razy
wlodawa114.jpg
wlodawa114.jpg (180.68 KiB) Przejrzano 324 razy
wlodawa115.jpg
wlodawa115.jpg (195.51 KiB) Przejrzano 324 razy
wlodawa116.jpg
wlodawa116.jpg (170.03 KiB) Przejrzano 324 razy
W roku 1698 do Włodawy przybyli oo. paulini z Jasnej Góry. Początkowo zajęli dla siebie zabudowania przy zborze kalwińskim ale zaraz rozpoczęli budowę kościoła oraz klasztoru. Przy budowie kościoła początkowo zaangażowany był architekt królewski Józef Piola. Budowę dokończono wg projektu Antoniego Fontany w roku 1752. Budulca na klasztor dostarczały głównie ruiny zamku Sanguszków zniszczonego w 1570 roku. Klasztor dla 13 zakonników szybko okazał się zbyt obszerny i zaczęto po części oddawać pomieszczenia świeckim. Powstawały nowe ściany i okna. Jeszcze większe zniszczenia przyniósł okres gdy umieszczono w budynku lazaret austriacki a następnie rosyjski. W roku 1864 ukazem carskim zakon we Włodawie skasowano, a zakonnicy zostali przeniesieni ponownie do Jasnej Góry. Zwrotu kościoła i klasztora oo. paulinom dokonano w roku 1993. Patronem kościoła jest św. Ludwik.
wlodawa117.jpg
wlodawa117.jpg (246.58 KiB) Przejrzano 324 razy
wlodawa118.jpg
wlodawa118.jpg (231.97 KiB) Przejrzano 324 razy
wlodawa119.jpg
wlodawa119.jpg (233.31 KiB) Przejrzano 324 razy
Obecna cerkiew we Włodawie pochodzi z roku 1842. Wcześniejsza, drewniana, stała od co najmniej 1564 roku do 1790 gdy spłonęła. Obecna pobudowana jest na planie krzyża. Posiada portal główny i dwa boczne (na ramionach bocznych). Fundatorem jej był August Zamoyski a projekt przypisywany jest bliżej nie znanemu architektowi petersburskiemu. Część ikonostasu trafiła po 1945 roku do Legnicy. Cerkiew choć zepchnięta w zabudowania i przysłonięta od strony zachodniej drzewami jest widoczna od strony kościoła św. Ludwika - łączy je jedna prosta ulica. I żeby nie było tak, że tylko włodawscy Żydzi dyskryminowali kobiety przeznaczając dla nich osobne miejsca - w cerkwi też jest babiniec.
wlodawa120.jpg
wlodawa120.jpg (177.58 KiB) Przejrzano 324 razy
wlodawa121.jpg
wlodawa121.jpg (174.73 KiB) Przejrzano 324 razy
wlodawa122.jpg
wlodawa122.jpg (157.54 KiB) Przejrzano 324 razy
wlodawa123.jpg
wlodawa123.jpg (143.8 KiB) Przejrzano 324 razy
wlodawa124.jpg
wlodawa124.jpg (236.65 KiB) Przejrzano 324 razy
zapuszczam wąsy, wyciągam szablę
pędzę na koniu po śmierć i chwałę
a żadna myśl nie mąci w głowie
bo tu emocje podsycają ogień
Dezerter "My Polacy"

Wróć do „Ciekawe miejsca”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Google [Bot] i 1 gość