Strona 1 z 2

Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: wt sty 14, 2014 10:01 pm
autor: stefan204a
Witam Wszystkich użytkowników . Poszukuje informacji na temat bitwy z początków stycznia 1915 roku w okolicach Radzanowa nad Wkra . Potrzeba wynika z tego że planujemy w stowarzyszeniu zorganizowanie uroczystości 100 lecia wybuchu Wielkiej Wojny, dzięki czemu będzie można rewitalizować te wojenna nekropolię.

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: śr sty 15, 2014 9:55 am
autor: krzymen
Witam!
stefan204a pisze:uroczystości 100 lecia wybuchu Wielkiej Wojny, dzięki czemu będzie można rewitalizować te wojenna nekropolię.
Pierwsze informacje nt. tego cmentarza znalazłem w starej publikacji PTTK z 1975 r. Jest tam krótka notatka:
RADZANÓWEKCmentarz żołnierzy niemieckich i rosyjskich poległych w czasie I wojny światowej; w lesie.
Jest zaznaczony na przedwojennej mapie WIG, ale kiedy tam dotarłem w 2007 r., miałem trudności ze znalezieniem cmentarza. Okoliczni mieszkańcy nie wiedzieli nawet, że coś takiego istnieje :!: Dopiero pewien stary człowiek pokazał mi drogę, ale powiedział, że tam już niczego nie ma. Wszystko było porośnięte lasem oraz pokryte ziemią i mchem, zarys mogił ledwo widoczny. Kilka tablic odkopałem saperką, żeby zrobić zdjęcia. Niestety górna powierzchnia betonowych tabliczek jest już tak zwietrzała, że niczego się nie odczyta …
http://www.rowery.olsztyn.pl/wiki/miejs ... radzanowek
Napisałem do Urzędu Gminy. Nie wiem, czy akurat mój list coś pomógł, ale w następnym roku (2008) odkopano resztę tabliczek i wykarczowano część drzew i krzewów … Teraz cmentarz jest ogrodzony.
W pracy Maxa Dehnen’a "Die Kriegsgräber in Ostpreussen von 1914/15", cmentarz występuje pod nazwą Kriegerfriedhof Ratowo-Radzanow. Spoczywa tu 50 żołnierzy armii niemieckiej i 112 żołnierzy armii rosyjskiej. Nasz kolega fuchsi zweryfikował listę :brawo: i ustalił, że żołnierze niemieccy pochodzili głównie z Landwehr Infanterie Regiment 5, Landwehr Infanterie Regiment 61, Jäger Bataillon 4 oraz z różnych batalionów Landsturmu (głównie Landsturm Bataillon Briesen). Jest tam również kilku kawalerzystów. Polegli pomiędzy 10 a 22 stycznia 1915.
Nie mam pojęcia, jak pierwotnie wyglądał ten cmentarz. Prawdopodobnie był tam jakiś pomnik, możliwe też, że cmentarz zajmował większą powierzchnię niż teraz. O samych walkach nie wiem nic. Z listy poległych wynika, że walczyli tu żołnierze Landwehry i Landsturmu, czyli z jednostek drugorzutowych, utworzonych z różnych oddziałów zapasowych (Erzatz)
W niemieckim Internecie znalazłem coś takiego:
Wolfram Küster : * Berlin 26.03.1893 , Radzanowo 17.01.1915, gefallen auf dem „Feld der Ehre” als Offizier-Stellvertreter im Landwehr-Infanterie-Regiment Nr. 61 bei einem Sturmangriff auf der Höhe von Radzanowo-Ratowo (Polen) infolge Herzschuß.
Küster był berlińczykiem i „poległ na polu chwały” 17.01.1915 podczas ataku w okolicy (na wysokości?/pomiędzy?) Radzanowo-Ratowo, trafiony kulą w serce. Nie wiem czy Höhe tłumaczyć jako wzniesienie/wzgórze czy jako okolica. Jest tam płasko, jak stół.
To wszystko, co wiem. Trzeba by poszperać, gdzie te oddziały były formowane (część prawdopodobnie w Wielkopolsce) i do jakich dywizji je przydzielono.
Pozdrawiam
Krzysztof

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: śr sty 15, 2014 11:26 am
autor: skowron1980
Przestrzegam przed nadużywaniem pojęcia "rewitalizacja". Słowo ostatnio bardzo popularne i często stosowane niezgodnie ze swoim znaczeniem. W kontekście cmentarza dodatkową niezręczność stanowi dosłowne tłumaczenie - łac. "re-vita" znaczy "ożywienie". To tak na marginesie, a wracając do meritum - gratuluję inicjatywy i życzę powodzenia w realizacji.

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: śr sty 15, 2014 6:36 pm
autor: stefan204a
Pierwotnie był to cmentarz z drewnianymi krzyżami czy były tabliczki to nie wiem. W czasie II wojny światowej Niemcy porządkowali takie miejsca przy pomocy miejscowej ludności i wtedy najprawdopodobniej powstały betonowe obeliski. Były one ogrodzone płotem. Stał tam także duży obelisk z kamienia. Czy na nim były jakieś inskrypcje tego jeszcze nie wiem. Kamień został zrabowany i obecnie jest obeliskiem przed Domem Rzemiosła w Mławie.

Z relacji wiem także ,że po starciach w okolicy Grobelki , Bud Ratowskich , przedpolach Radzanowa i Ratowa wyparto Rosjan . Miejscowa ludność została przymuszona do uporządkowania zabitych. Ich zamarznięte zwłoki wozami zwożono w miejsce pochówku. Dowództwo niemieckie stacjonowało w Ratowie najprawdopodobniej klasztor pobernardyński. Gdy Radzanów stał się bezpieczny na Rynku wystawiono obelisk - popiersie Hindenburga. Cokół przetrwał do dziś. Jest przy kościele parafialnym. zapraszam na bloga o okolicy



http://ratowoklasztor.blog.pl/

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: śr sty 15, 2014 8:27 pm
autor: krzymen
skowron1980 pisze:Przestrzegam przed nadużywaniem pojęcia "rewitalizacja". Słowo ostatnio bardzo popularne i często stosowane niezgodnie ze swoim znaczeniem. W kontekście cmentarza dodatkową niezręczność stanowi dosłowne tłumaczenie - łac. "re-vita" znaczy "ożywienie"
skowron1980 - Słuszna uwaga :ok:
:laughing: Lepiej nie „ożywiać” cmentarza, szczególnie wojennego :laughing: Jeszcze by z tego wyszły jakieś zombie albo nasze poczciwe wąpierze :lol2: Brrr! Aż strach się bać! Niech w Radzanowie poprzestaną na odbudowie tego cmentarza, to i tak bardzo dużo! :brawo: Popieram!

Sądzę, że jeszcze przed końcem 1918 r. Niemcy uporządkowali ten cmentarz i wystawili pomnik. Tabliczki betonowe są takie same, jak na cmentarzu w Stupsku i tak samo zwietrzałe … Mogły być zrobione jeszcze przez Niemców lub później przez Polaków, przy okazji wymiany drewnianych krzyży.
http://www.rowery.olsztyn.pl/wiki/miejs ... kie/stupsk
W czasie II w.ś. Niemcy remontowali niektóre cmentarze. Na przykład pod Strzegowem, w miejscowości Kuskowo-Glinki, zmusili Żydów do pracy na cmentarzu wojennym. Jeszcze w 1945 r. cmentarz wyglądał dobrze …
http://www.rowery.olsztyn.pl/wiki/miejs ... owo-glinki
Kwatera wojenna była także w Szreńsku. Pozostał tylko głaz z wyrytym krzyżem maltańskim lub Krzyżem Żelaznym i napisem „1915 / PRO PATRIA”.
http://www.rowery.olsztyn.pl/wiki/miejs ... ie/szrensk

stefan204a! W Radzanowie szukałem nie tylko cmentarza z 1915 roku. W materiałach inwentaryzacyjnych PTTK, o których pisałem, był jeszcze wpis:
RADZANÓW, cmentarz grzebalny: GRÓB żołnierzy polskich poległych 1920.
Niczego takiego nie znalazłem. Rozmawiałem z ks. kan. Henrykiem Mazurowskim, który nic nie wiedział o takiej mogile i skierował mnie do dawnego kościelnego. Ten też twierdził, że takiego grobu nie było. Dopiero kilka lat później dowiedziałem się o grobie Przybojewskich z Gołuszyna ...
Prawdopodobnie w 1975 r. nie można było napisać, że spoczywający tam Michał Przybojewski i Kazimierz Feczko zostali bestialsko zamordowani przez bolszewików, więc napisano, że to grób żołnierzy.

Czy znasz historię młynarza z Radzanowa, który zabił kilku bolszewików i dołączył do któregoś z ochotniczych pułków ułanów? Walczył do końca wojny i otrzymał podobno Virtuti Militari.

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: czw sty 16, 2014 12:04 am
autor: stefan204a
Mój dziadek był młynarzem w latach 30tych ale o tej historii nic nikt tu nie wie napisz jak możesz cos więcej a ja resztę ustale w archiwach.
Na cmentarzu jest grobowiec Przybojewskiego i Feciko . Brat Przybojewskiego był przyjacielem Sienkiewicza , który często tu bywał na polowaniach. Jeśli jesteś zainteresowany to po okolicy mogę poprowadzić i opowiedzieć co wiem .
Pozdrawiam

Ps. Cmentarz w Józefowie postaram się uporządkować w tym roku

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: czw sty 16, 2014 12:15 pm
autor: fuchsi
Witam,
19.-21.02.1915 walki przy Radzanowo-Bromierz

Korps Dickhuth (21. Landwehr Brigade, 75 Infanterie Brigade, Brigade Griepenkerl, Detachment Plantier)
1. Garde Reserve Division
kuk (koniglich und kaiserliche) 3. Kavallerie Division (Armeegruppe Gallwitz)

srodlo: Die Schlachten und Gefechte des Grossen Krieges, strona 87, Berlin 1919

Brigada Griepenkerl zmieniony 13.09.1915 w 173. Infanterie Brigade
Detachment Plantier zmieniony 13.09.1915 w Infanterie Regiment 347

troche orientacje:
Landwehr = drugorzedowe jednostki, sformowany z reserwistow i swiezych powolanych, po krotkiem szkolenie (maks. 4 tygodniu) skierowane do frontu
Infanterie Brigade = brigada piechoty, sklad: 2 pulki piechoty (Infanterie Regiment) i jedna jednostke artylerejska
Brigada i Detachment prawie to samo z ta roznice ze Detachment troche lepiej byl wypasazony konmi
pozdrawiam

PS: "Miejscowa ludność została przymuszona do uporządkowania zabitych."
Czy byla inna mozliwosc pobiegania epidemie? Mieszkancy dostali za to jakis wynagrodzenia (wiem to moja okolice) co spodobowalo kunkurencje, bylo to w tych czasow jednym srodlem zarobkow).

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: czw sty 16, 2014 12:58 pm
autor: stefan204a
Jeszcze jedno Radzanów nad Wkrą czy Radzanowo pod Płockiem czasem są pomyłki.

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: czw sty 16, 2014 1:02 pm
autor: krzymen
Cześć fuchsi :heej:
fuchsi pisze:19.-21.02.1915 walki przy Radzanowo-Bromierz
To chyba nie ten rejon! Jest RADZANOWO i … RADZANÓW. Sam się na to nabrałem :laughing: i po niepowodzeniu w Radzanowie :lol2: (Radzanów, powiat mławski) właśnie w Radzanowie :lol2: (Radzanowo, powiat płocki) szukałem grobu żołnierzy z 1920 r. Oczywiście nie znalazłem ... Dopiero później znalazłem nekrologi Przybojewskiego i Feczki, a tam informacje, że pogrzeb był w Radzanowie w powiecie mławskim tzn. w Radzanowie nad Wkrą = RADZANÓW :lol2:
fuchsi pisze:kuk (koniglich und kaiserliche) 3. Kavallerie Division (Armeegruppe Gallwitz)
"Nasi" tu byli! Mój dziadek i jego bracia byli w K.u.K Armee!

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: czw sty 16, 2014 2:03 pm
autor: stefan204a
Znalazłem w necie ,,DRAGONER RICKMANN 11.1.1915 RATOWO -RADZANOW. 1 ESKADRON", a nie widzę go na liście na stronie OSR.

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: czw sty 16, 2014 6:21 pm
autor: krzymen
stefan204a pisze:Znalazłem w necie ,,DRAGONER RICKMANN 11.1.1915 RATOWO -RADZANOW. 1 ESKADRON", a nie widzę go na liście na stronie OSR.
No Stefan, brawo :brawo: Twoje akcje wzrosły :D To dane z denkmalprojekt?
Verlustliste: 1. Brandenburgisches Dragoner-Regiment Nr. 2.:
http://denkmalprojekt.org/Verlustlisten ... _2_wk1.htm
Coś mi sie wydaje, że jednak jest na OSR, ale Dehnen przerobił go na ułana i pomylił się w dwóch pierwszych literach:
Beckmann, Ulan, UlanR3
Mamy za to tego wojaka, ale jeszcze jako frajtra:
Duphorn Ernst, Gefreiter?/Unteroffizier, DragR 2 – pochodził z Eisenach. Fuchsi – czy to tam produkowano Wartburga? :)
W denkmalprojekt wymienione są takie miejscowości: Czernice-Borowe, Bemnowo?, Witowy?, Kraikowo = Krajkowo? Biezum, Pol. = Bieżuń, Polska? Pruchinatka = Próchniatka?
Stefan – gdybyś miał czas i ochotę, to możesz próbować listę z OSR zweryfikować z bazą denkmalprojekt … Trzeba na piechotę – po nazwisku, bo nie wiem, jak robić, aby znajdować w tej bazie listy wg. jednostek wojskowych :( (co by było oczywiście najlepsze!)
Taki przykład: wybrałem SUCHE, wkleiłem KÜSTER, kliknąłem SUCHEN i proszę:
Weimar (Hauptfriedhof – Kriegsgräberstätte 1914-18), Thüringen - Kriegergrab- und –gedenksteine (1. Weltkrieg)
http://www.denkmalprojekt.org/2013/weim ... thuer.html
Offz-Stellv. KÜSTER Wolfram, *26.03.1893 +17.01.1915 Radzanowo (oczywiście chodzi o RADZANÓW!)
Jest tam napis z nagrobka lub tablicy: Zum Gedächtnis meines einzigen geliebten Sohnes, unseres treuen Bruders, des (Name) geb. in Berlin, an der Spitze seines Zuges erlitt er beim Sturmangriff auf die Höhen von Radzanowo in Russisch-Polen durch Herzschuss den Heldentod. Dort ist er zur letzten Ruhe gebettet.
Fuchsi – nie bardzo rozumiem, przetłumacz proszę - Dort ist er zur letzten Ruhe gebettet????
Czy Offz-Stellv. KÜSTER jest pochowany na Hauptfriedhof-Weimar, czy spoczywa w Radzanówku/Radzanowie?
Pozdrawiam
Krzysztof

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: czw sty 16, 2014 6:49 pm
autor: stefan204a
czy chodzi o to żeby wymienione miejscowości sprawdzić?

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: czw sty 16, 2014 6:52 pm
autor: stefan204a
Bemnowo w okolicy jest wieś Bębnowo? Witowy jest także Zgliczyn Witowy?

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: czw sty 16, 2014 8:32 pm
autor: Thomas
krzymen pisze:Jest tam napis z nagrobka lub tablicy: Zum Gedächtnis meines einzigen geliebten Sohnes, unseres treuen Bruders, des (Name) geb. in Berlin, an der Spitze seines Zuges erlitt er beim Sturmangriff auf die Höhen von Radzanowo in Russisch-Polen durch Herzschuss den Heldentod. Dort ist er zur letzten Ruhe gebettet.
Fuchsi – nie bardzo rozumiem, przetłumacz proszę - Dort ist er zur letzten Ruhe gebettet????
Czy Offz-Stellv. KÜSTER jest pochowany na Hauptfriedhof-Weimar, czy spoczywa w Radzanówku/Radzanowie?
Pozdrawiam
Krzysztof
Ja to rozumiem, że on jest TAM pochowany, czyli w Radzanówku. Dokładne tłumaczenie może poda fuchsi, ale to wygląda, że on "zginął bohatersko pod Radzanowem i tam jest miejsce jego spoczynku". "seine letzte Ruhestätten" to taka poetycka wersja "miejsca wiecznego spoczynku". Tak myślę :-)

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: czw sty 16, 2014 10:50 pm
autor: fuchsi
Witam wszystkich zainteresowanych,
bardzo milo mi ten tresc przeczytac..... dajcie sobie rady bez mnie, bardzo dobrze.
W podanym przez mnie ksiazce jest tylko jeden Radzanowo z dodatkiem "Bromierz".
Skad, cholera, ja wiem, gdzie to jest? Prusacy podali nazwisk jak im pasowalo, raz z mapy, raz ze sluchu, raz z notatek przesylane z pola walki do centrali w Berlinie. Dodatkowo jesze, ze w Polsce znajdziesz zawsze kilka miejscowosci pod samym nazwiskiem - skad ma wiedzic, gdzie to zawsze jest?
Jeszcze lepiej kiedy wystapi "Nowa Wies".................

Dziekuje Thomasowi za pomoc w tlumaczeniem. Wszystko jak powinno byc nic mnie nie zostalo do poprawenia.

milego wieczoru

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: czw sty 16, 2014 11:15 pm
autor: krzymen
fuchsi pisze:Dodatkowo jesze, ze w Polsce znajdziesz zawsze kilka miejscowosci pod samym nazwiskiem - skad ma wiedzic, gdzie to zawsze jest? Jeszcze lepiej kiedy wystapi "Nowa Wies".................
Nie przejmuj się fuchsi :spoko: Radzanowów ci u nas też dostatek! Jest kilka takich miejscowości :lol2:

Dzięki Stefan! Coś mi świtało, że mignęła mi kiedyś tablica z napisem "WITOWY". Zgliczyn Witowy to przecież dwa kroki od Radzanowa. Jest tam przeprawa przez Wkrę i wieś Drzazga.
Teraz korzystując z część informacji, które fuchsi znalazł w Verlustlisten, popatrzymy skąd pochodziła duża część poległych żołnierzy:
Schmolsin – Smołdzino?, pow. Słupsk?, Osterwein – Ostrowin, pow. Olsztyn; Dombken, Kreis Hohensalza – Dąbki, Inowrocław; Rüdigsheim, Kreis Thorn - Słomowo, Toruń; Skemsk, Kreis Briesen – Skępsk, Wąbrzeźno; Briesen – Wąbrzeźno; Mieltschin, Kreis Gnesen - Mielżyn, Gniezno; Blotto, Kreis Culm - Błoto, Chełmno n/Wisłą; Schein, Kreis Briesen - Sicinek? Wąbrzeźno.
Te miejscowości, to oczywiście obecnie w Niemczech: Versmol, Westfalen; Ortishausen, Weimar; Münster i.W.; Schwiesau, Salzwedel; Weißenfels; Seelow, Lebus; Eisenach.
Landsturm Bataillon Briesen był organizowany w Wąbrzeźnie.
My tu sobie piszemy, a większość kolegów nie wie, jak ten cmentarz wyglądał lub wygląda teraz …
radz2007.JPG
2007 - betonowe tablice odkopane saperką ...
radz2007.JPG (86.5 KiB) Przejrzano 2172 razy
radz2008.jpg
Wrzesień 2008 - wycięto część drzew i odsłonięto tablice.
radz2008.jpg (101.58 KiB) Przejrzano 2172 razy
Gdzie może być ta Pruchinatka = Próchniatka?
Pozdrawiam
Krzysztof

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: czw sty 16, 2014 11:40 pm
autor: Thomas
krzymen pisze:Gdzie może być ta Pruchinatka = Próchniatka?
jedyna która mi przychodzi do głowy znajduje się w powiecie sierpeckim, niedaleko drogi do Bieżunia, w epoce będąca częścią wsi Jaworowo (przysiółek Jaworowo Próchniatka). Innych Próchniatek Słownik Geograficzny KP nie znajduje

w spoilerze fragment mapki Messtischblatt
Spoiler:

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: czw sty 16, 2014 11:48 pm
autor: krzymen
Thomas pisze:Pruchinatka = Próchniatka? ... jedyna która mi przychodzi do głowy znajduje się w powiecie sierpeckim, niedaleko drogi do Bieżunia, w epoce będąca częścią wsi Jaworowo (przysiółek Jaworowo Próchniatka).
Dzięki! Pasuje! :piwo:

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: pt sty 17, 2014 11:54 am
autor: fuchsi
Witam wszystkich zainteresowanych,

- "pochodził z Eisenach. Fuchsi – czy to tam produkowano Wartburga?"

Tak dokladnie. Ale nie tylko miejsce produksji slynnego pojazdu NDRu, tez miejsce waznych zdarzeniach w historii Niemcow. W srednym wieku spiewal tam Walther von der Vogelweide, toczyl sie "wojna spiewakow". Martin/Marcin Luther przykryl sie tam i przetlumaczyl biblie w jezyku niemieckim - poczatek evangelizmu. Zamek Wartburg stal sie miejscem zebrania zwiazkow studentow - poczatek procesu demokratizacji w niemieckim rzeszu.

Hitem Waszych postannan dla mnie bylbylo, kiedy znajdujecie jeszcze potomkowie tych zolnierzow. W tedy zamyka sie kolo wspolnej historii i bylbym dowodem, ze wydarzeniach Wielkiej Wojny nie bylo tylko walka pomiedzy mocarstwach, na ktora Polacy patrzyli bezintersowany - wrecz przeciwnie brali udzial i uzyskanie niepodleglosc tech byl wynikiem ofiarnosc tych polakow w pruskich mundurach. Nawet kiedy o tym wtedy nie mysleli........

pozdrawiam serdecznie, milego weekendu

Re: Cmentarz Radzanówek/Radzanów I wojna światowa

: pt sty 17, 2014 8:38 pm
autor: stefan204a
Przeglądałem dziś ,,Kawaleria niemiecka w Polsce 1914-15" sporo informacji o tej bitwie tez tam jest o tej i innych potyczkach w regionie. :rower: