Dziękujemy za Pimpusia Sadełko!

[Mark]

Dziękujemy za Pimpusia Sadełko!
Dalsza rodzina Onufrego Święcickiego

Autorzy: Joanna Utkin, Marek Utkin

Mija 300 lat od przekazania przez Wojciecha Święcickiego h. Jastrzębiec synowi Gabrielowi dóbr „Bala” (błąd: powinno być Babcz – stamtąd wywodzili się Babeccy herbu Cholewa, obecna nazwa miejscowości Babiec), Wiączanki i Wólki w Ziemi Dobrzyńskiej. Dwóch prawnuków Gabriela potwierdziło swoje szlachectwo: Jan Stanisław syn Maurycego i Onufry syn Franciszka, co można znaleźć u Elżbiety Sęczys. Według Andrzeja Heliodora Tadeusza Święcickiego, Gabriel miał syna Jana, który był ojcem Maurycego i Franciszka. Jan Stanisław Święcicki był dziedzicem Nowej Wsi na Ziemi Dobrzyńskiej. Autorzy są praprawnukami Jana Stanisława Święcickiego i jego trzeciej żony, Eleonory Nelskiej. Onufry Święcicki był ostatnim z rodu dziedzicem dóbr Babcz-Wiączanki. Zmarł bezpotomnie, dlatego postanowiliśmy przypomnieć o kilku naszych powinowatych przez żonę Onufrego.

Onufry Święcicki, syn Franciszka i Marianny, urodzony we wsi Babcz-Wiączanki, dziedzic tych dóbr, w 1831 r. będąc trzydziestoletnim kawalerem wstąpił w związek małżeński z Emilią Turską h. Dołęga. Ślub odbył się w Siecieniu. Emilia Turska była osiemnastoletnią panną, córką Bartłomieja i Tekli Turskich, dziedziców wsi Siecień i osad przyległych. Dobra Siecienia leżały na zachód od Skrwy, niedaleko od ujścia tej rzeki do Wisły. Dobra Babcz-Wiączanki też leżały na zachód od Skrwy, kilkadziesiąt kilometrów od Siecienia. Onufry i Emilia Święciccy nie dochowali się potomstwa. Emilia miała czworo rodzeństwa, a jej młodsze siostry powydawane za mąż za urzędników, miały liczne potomstwo.
Siostra Emilii, Irena Hiacynta Turska, żona Adolfa Messnera, urzędnika skarbowego obwodu płockiego, miała ośmioro dzieci. Jedna z jej wnuczek, Amelia Aleksandra Messner, wyszła za mąż za Stefana Rajmunda Zgliczyńskiego h. Paprzyca, spokrewnionego z Apolonią ze Zgliczyńskich Nelską, teściową Jana Stanisława Święcickiego. Potomstwo Zgliczyńskich było więc spokrewnione ze Święcickimi z Nowej Wsi.

W 1839 roku Onufry Święcicki był świadkiem na ślubie najmłodszej szwagierki, Scholastyki. Scholastyka Turska poślubiła Józefa Wasiłowskiego h. Drzewica, prawnika przy płockim rządzie gubernialnym. Troje spośród siedmiorga dzieci Józefa i Scholastyki Wasiłowskich przeszło do historii. Ich jedyny syn Jan Jarosław Wasiłowski, urodzony w 1843 r., studiował w Belgii. Po wybuchu Powstania Styczniowego wrócił do kraju i wstąpił do oddziału Ludwika Mierosławskiego. W lutym 1863 r. poległ w bitwie pod Krzywosądzem. Wśród sześciu córek była urodzona w 1842 r. Maria Stanisława, po mężu Konopnicka, poetka i nowelistka. Najmłodsza córka Wasiłowskich, urodzona w 1850 r. Celina Maria, po mężu Świrska, była matką Jerzego Włodzimierza Świrskiego, oficera Marynarki Wojennej Cesarstwa Rosyjskiego. W 1918 r. był on kontradmirałem Hetmanatu Ukraińskiej Republiki Ludowej. Później, w Polsce międzywojennej i na uchodźstwie podczas Drugiej Wojny Światowej, był szefem Marynarki Wojennej i doszedł do stanowiska wiceadmirała.

Hrnryk_Święcicki_Hepke_1930.jpg (95.39 KiB) Przejrzano 202 razy

Czasy młodości autorów upłynęły w PRL. Znany w okresie powojennym literaturoznawca Tadeusz Czapczyński, wnuk Jana Stanisława Święcickiego i Eleonory Nelskiej, poświęcił wiele publikacji życiu i twórczości Marii Konopnickiej, a także analizie dzieł Marii Dąbrowskiej. Słyszeliśmy w domu, że wuj miał słabość do tych „nudziar”. Nikt nam natomiast nie mówił o powinowactwie Święcickich z Konopnicką. Poetka zdobyła miejsce w rodzinnych anegdotach dzięki spacerom z dzieckiem do Parku Saskiego w Warszawie. Gdy (pięcioletnia wówczas) dziewczynka dowiedziała się, że ma przed sobą pomnik pani Konopnickiej, autorki „Szkolnych przygód Pimpusia Sadełko”, uklękła (bo pod figurą ludzie klękają) i powiedziała: „Dziękuję ci za Pimpusia Sadełko!”.

Konopnicka_Saski-1.jpg (185.76 KiB) Przejrzano 202 razy

Dopiero niedawno dowiedzieliśmy się od rodziny Święcickich z Kujaw o ich związkach zawodowych z rodziną Marii Dąbrowskiej. Szwagier pisarki, Stanisław Hepke, był administratorem Płonnego w Powiecie Rypińskim, podczas gdy Henryk Święcicki syn Tadeusza był plenipotentem oraz opiekunem prawnym młodocianego właściciela tego majątku. Widoki zapamiętane z Płonnego Maria Dąbrowska opisała w „Nocach i dniach”. Tą wiedzą podzieliła się z nami Anna Święcicka, synowa Henryka, widocznego na zdjęciu.

Bibliografia i archiwalia
Archiwum Państwowe w Płocku, Księgi małżeństw parafii rzymskokatolickiej w Siecieniu z lat 1831 – 1839.
Archiwum rodzinne Anny Święcickiej.
A. Biliński, Szlachta Ziemi Dobrzyńskiej za ostatnich Jagiellonów, Warszawa 1932.
M. Gajak-Toczek, Tadeusz Czapczyński (1844 – 1958) Pedagog – literaturoznawca - literat, Łódź 2017.
M. J. Minakowska, Wielka Genealogia Minakowskiej: Irena Hiacynta Turska, Onufry Święcicki.
E. Sęczys, Szlachta wylegitymowana w Królestwie Polskim w latach 1836 – 1861, Warszawa 2000: Babecki h. Cholewa, Święcicki h. Jastrzębiec, Turski h. Dołęga, Wasiłowski h. Drzewica, Zgliczyński h. Paprzyca.
A.H.T. Święcicki, Historia herbu rodowego Jastrzębiec czyli saga rodu Święcickich IX – XXI w., Poznań 2010.
J. Utkin, Święciccy z Nowej Wsi na Ziemi Dobrzyńskiej i ich losy w XIX wieku, „Notatki Płockie” 2023 r. nr 4.
Wikipedia – wolna encyklopedia: Maria Dąbrowska, Maria Konopnicka, Jerzy Świrski.